تبلیغات
ANESTHESIA - زندگی نامه "ویلیام مورتون"
تلاش... تلاش... تلاش...

زندگی نامه "ویلیام مورتون"

1388/08/8 02:31 ب.ظ

نویسنده : آزاده
ارسال شده در: همه چیز در مورد بیهوشی ... ،

به ادامه مطلب مراجعه كنید...

ویلیام مورتون

شاید اغلب افراد با نام «ویلیام توماس گرین مورتون» آشنا نباشند، اما او خیلی بیشتر از بسیاری شخصیت‌های مشهور و شناخته شده بر زندگی انسان تأثیر گذاشته است زیرا مورتون كسی است كه به‌كارگیری بیهوشی را در هنگام انجام اعمال جراحی ابداع كرد. در سراسر تاریخ اختراعات انگشت‌شماری كه نتیجه تلاش‌های انحصاری یك فرد به تنهایی بوده است احتمالاً ارزش بالایی چون داروهای بیهوشی و بی‌حسّی را داشته باشد و باز هم معدودی از آنها چنین تغییر فاحشی را در وضعیت افراد بشری ایجاد كرده‌اند. حتی تصور انجام عمل جراحی در آن روزها كه بیمار مجبور بود در طول عمر به هوش باشد و با تمام وجود صدای كشیده شدن ارّه‌ی جراح را بر روی استخوان‌ةای خود حسّ كند هم اكنوننیز وحشتناك و چندش‌آور است. پایان بخشیدن به چنین درد و رنجی بدون تردید بزرگترین ارمغانی است كه یك فرد توانسته به همنوعانش اهدا كند.

مورتون به سال 1819 در شهر چارلتون ماساچو به دنیا آمد. او در كالج بالتیمور تحصیل دندانپزشكی و جراحی دهان پوداخت و از سال 1842 كار در این رشنه را آغاز كرد. در سالهای 1842 و 1843 با «هوراس ولز» دندانپزشك بسیار برجسته و قدیمی كه اونیز به بی‌حّسی و بیهوشی علاقمند بود همكاری داشت، ولی ظاهراً این همكاری و شراكت سودآور نبود و در سال 1843 به آن خاتمه داده شد.

یك سال بعد «ولز» كار با نیترو اكسید (گاز خنده) را به عنوان داروی بیهوشی تجربه كرد. گرچه این كار در هارنفورد با موفقیت همراه بود ولی متأسفانه تلاش وی برای نشان دادن كارائی آن در بوستون با شكست مواجه شد.

مورتون در زمینه كاری خود متخصص كارآمدی در تهیه و گذاشتن دندان مصنوعی شد. امّا برای انجام صحیح این كار لازم بود ابتدا ریشه‌های دندان‌های اصلی كشیده شود. زمانی كه هنوز استفاده از داروی بیهوشی رایج نشده بود، كشیدن دندان كاری بس دردناك برای بیمار بود. به این ترتیب ضرورت پیدا كردن راهها و وسایلی برای انجام بیهوشی و بی‌حسی هر روز بیشتر احساس می‌شد. مورتون كه دریافته بود گاز نیترواكسید نمی‌تواند تأثیر چندانی بر كار او داشته باشد در جستجوی ماده قوی‌تر و مؤثرتری برآمد.

  پزشكی تحصیل كرده و دانشمند به نام «چارلز جكسون» كه با مورتون آشنایی داشت به او پیشنهاد كرد كه اتر را امتحان كند. خاصیت بیهوش‌كنندگی اتر را حدود سیصد سال قبل «پاراكلسوس» طبیب و كیمیاگر مشهور سویسی كشف كرده بود و یكی دو گزارش مشابه نیز در این باب در نیمه اول قرن نوزدهم منتشر شده بود. اما نه جكسون و نه هیچ‌یك از افراد دیگری كه در مورد اتر مقالاتی نوشته بودند این ماده شیمیایی را در اعمال جراحی به كار نبرده بودند.

  در نظر مورتون اتر یك انتخاب امیدبخش جلوه كرد. او ابتدا آن را در حیوانات از جمله سگ خانگی خود و سپس در شخص خویش آزمایش كرد. سرانجام در تاریخ 30 سپتامبر 1846 یك فرصت استثنایی برای آزمایش اتر در مورد یك بیمار پیش آمد. مردی به نام «ابن فراست كه از دندان درد شدیدی رنج می‌برد به مطب مورتون مراجعه كرد و اظهار داشت كه حاضر است هر چیزی را كه درد كشیدن دندان را از بین ببرد تحمل كند. مورتون با استفاده از اتر او را بیهوش كرد و دندان دردناك او را كشید. فراست پس از به هوش آمدن گفت هیچ دردی احساس نكرده است. مورتون نتیجه‌ای بهتر از این نمی‌توانست انتظار داشته باشد. او با این كار شهرت و موفقیت و آینده‌ای درخشان در برابر خود می دید.

 گرچه برخی از متخصصین شاهد انجام این روش بودندن و نتیجه‌ی آن نیز روز بعد در روزنامه‌های بوستون به چاپ رسید ولی توجه چندانی را جلب نكرد. ظاهراً یك كار نمایشی باید انجام می‌شد. مورتون از دكتر «جان وارن» سر جراح بیمارستان ماساچوست در بوستون درخواست كرد به او فرصت داده شود تا در برابر دیدگان گروهی از پزشگان آن بیمارستان روش خود را برای جلوگیری از احساس درد هنگام انجام عمل جراحی اجرا نماید. دكتر وارن با این درخواست موافقت كرد و برنامه‌ای برای این كار ترتیب داده شد. روز 16 اكتبر 1846 در حالی كه جمع زیادی از پزشكان و دانشجویان پزشكی شاهد و ناظر بودند مورتون با ساتفاده از اِتر بیماری به نام «ژیلبرت آبوت» را بیهوش كرد و دكتر وارن با انجام عمل جراحی غده‌ای را از گردن او خارج ساخت. داروی بیهوشی تأثیر و كارایی خود را به خوبی ثابت مرد و این نمایش یك موفقیت تمام عیار بود. این عمل كه به شكلی گسترده در تمام روزنامه‌ةا انعكاس یافت اولین گام در خلال چند سال بعد عمومیت پیدا كرد.

چند روز پس از انجام این عمل مورتون و جكسون درخواست ثبت اختراع خود را تسلیم كردند. اگرچه ماه بعد با این درخواست موافقت شد و حق انحصاری امتیاز مربوطه به آن اعطا گردید ولی این نتوانست مانع از بروز یك سلسله دعاوی مربوط به حق تقدم اختراع گردد. این دعاوی مورتون كه او بیشترین سهم را در ابداع داروی بیهوشی دارد مورد اعتراض و مجادله چند نفری به ویژه شخص جكسون قرار گرفت. علاوه بر آن انتظار و امید مورتون از اینكه در نتیجه‌ی اختراع خود به ثروت دست یابد برآورده نشد. اغلب پزشگان كه از آن پس اِتر را برای بیهوشی به كار بردند از پرداخت حق امتیاز به مورتون سر باز زدند. هزینه‌های دادخواهی و درگیری‌های مورتون برای حفظ تقدم اختراعش به زودی خیلی بیشتر از مختصر پولی شد كه از برخی منابع برای آن دریافت می‌كرد. او سرخورده و تهیدست در حالی كه كمتر از 49 سال داشت به سال 1898 در شهر نیویورك درگذشت.

 سودمندی و فایده بی حسّی و بیهوشی در دندانپزشكی و اعمال جراحی كاملاً آشكار و بدیهی است. البته در برآرود و تعیین میزان اهمیت مورتون مشكل اصلی این است كه اعتبار مربوط به ابداع و به كارگیری بیهوشی را چگونه باید بین او و سایر افراد اختلفی كه در این كار سهیم بودند تقسیم كرد. شخصیت‌های اصلی علاوه بر مورتون عبارت بودند از «هوراس ولز» «چارلز جكسون» و «كرافورد لانگ» طبیب اهل جورجیا. امّا با بررسی واقعیات بر من مشخص گردید كه سهم و نقش مورتون در این كار خیلی بیشتر از این افراد بود و بر همین اساس چنین رده‌ای را در این فهرست برای او در نظر گرفته‌ام.

درست است كه «هوراس ونز» دو سال قبل از اینكه مورتون به استفاده موفقیت‌آمیز از اتِر دست یازد در مطب دندانپزشكی خود داروی بیهوشی را به مار می‌برد. امّا داروی بیهوشی مورد استفاده ولز، نیترواكسید، نتوانست در جراحی‌ها تغییری بنیادین به وجود آورد. علیرغم وجود برخی كیفیات مطلوب در نیتواكسید قدرت بیهوشی كنندگی به آن به اندازه‌ای نیست كه بتوان آن را در جراحی‌های طولانی به كار برد. (البته امروزه این دارو درصورتی كه با برخی داروهای دیگر تركیب شود كاربرد مفیدی هم در جراحی و هم در دندانپزشكی دارد.) اما از آن طرف اتر یك ماده شیمیایی با تأثیری خیره‌كننده و چند جاذبه است كه استفاده از آن انقلابی در جراحی به وجود آورد. امروز دارو و یا تركیبات دارویی دیگری با كیفیت و خاصیت بیشتر از اتر در دسترس می‌باشد ولی باید توجه داشت كه اتر تا حدود یك قرن پس از ابداع آن به عنوان تنها داروی منحصر به فرد بیهوشی به كار برده شد. اتر علیرغم وجود برخی جنبه‌های منفی، قابلیت اشتعال و ایجاد تهوع پس از برطرف شدن اثر آن ، شاید هنوز نیز مؤثرترین داروی بیهوشی باشد كه تا كنون كشف شده است. جابجایی و به كارگیری آن آسان است و از همه مهمتر اینكه در عین داشتن شدت تأثیر داروئی مطمئن و قابل اعتماد است.

كرافورد لانگ (1878-1815) طبیب جورجیانی اِتر را در سال 1842 یعنی چهار سال قبل از اینكه مورتون كار خود را در معرض دید همگان قرار دهد، در اعمال جراحی به كار می‌برد امّا او و نتایج كارش را تا سال 1849، یعنی مدتها پس از آنكه مورتون كار خود را نشان داده و مفید بودن اِتر در جراحی برای دنیای پزشكی كاملاً شناخته شده بود، موتون مورد استفاده تمام جهان قرار گرفت.

چارلز جكسون كسی بود كه استفاده از اِتر را ته مورتون پیشنهاد كرد و دهنمودهای مفیدی برای چگئنگی به كار بردن اِتر برای عمل جراحی استفاده نكرد. قبل از انجام نمایش موفقیت آمیز مورتون، جكسون هیچ گونه تلاشی به عمل نیاوردند تا جهان پزشكی را از آنچه كه خود درباره اِتر می‌دانست مطلع سازد. این مورتون بود، نه جكسون، كه با انجام یك مایش همگانی شهرت و معروفیت خود را به مخاطره افكند. اگر به فرض مژیلبرت آبوت» هنگام جراحی از دنیا می‌ رفت بسیار بعید مینمود كه جكسون هیچ گونه مسئولیتی را در آن كار به عهده بگیرد.

در فهرست این كتاب به ویلیام مورتون چه   جایگاهی می‌توان داد؟ مقایسه بین مورتون و لیستر بسیار مناسب به نظر می‌رسد. این هر دو از شخصیت‌های معروف دنیای پزشكی بودند. در عین اینكه نوآوری و درك و فهم این هر دو تن كاملاً بدیهی و آشكار است امّا در واقع هیچ یك از آنان اولین‌هایی نبودندن كه چنین تكنیك و روشی را كه البته در نتیجه‌ی تلاش و پشتكار آنها عمومیت پیدا كرد، به كار بردند و هر یك از آنها در اعتبار ابداعات خود باید با دیگران سهیم باشند. من مورتون را كمی بالاتر از لیستر جای دادم زیرا اصولاً بر این باورم كه در طول زمان ابداع روش بیهوشی در جراحی پیشرفت مهمتری از داروی ضدعفونی بوده ایت. به علاوه از برخی جنبه‌ها آنتی بیوتیك‌های جدید می‌تواند جایگزین مناسبی برای كمبود اقدامات ضدعفونی‌كننده در خلال عمل‌های جراحی باشد. جراحی‌های حسّاس و یا طولانی بدون انجام بیهوشی عملی و شدنی نبود و حتی در مورد جراحی‌های ساده و كوچكی هم به قدری تعلّل می‌شد كه دیگر انجام آن فایده‌ای در بر نداشت.

نمایش همگانی از یك وسیله عملی بیهوشی كه مورتون در آن صبحگاه اكتبر 1846 ارائه داد یكی از مهمترین نقاط مشخصه‌ تاریخ بشری می‌باشد. شاید هیچ چیز بهتر و گویاتر از آنچه كه روی سنگ یادبود او حك شده است دستاورد او را بیان نكند:

ویلیام تی. جی. مورتون

مخترع و كاشف روش بیهوشی تنفسی

كسی كه درد جراحی را از بین برد و محو كرد

قبل از او جراحی همواره رنج و عذابی دردناك بود

ولی از دوران او به بعد درد تحت كنترل علم درآمد

کتاب تاثیرگذارترین های تاریخ

شرح حال و آثار یکصد نفر از موثرترین شخصیت های تاریخ جهان

نوشته: میشل اچ.هارت




دیدگاه ها : نظرات
آخرین ویرایش: 1389/01/18 12:30 ب.ظ